De wereld volgens Roger Ballen
In de werken van Roger Ballen die in het Fotomuseum te zien zijn, figureren poppen en teddyberen, maar dat is geen uitnodiging om op een woensdagmiddag gezellig met de kinderen naar het museum te komen.
Ballen is een Amerikaanse fotograaf die al ruim 30 jaar woont en werkt in Johannesburg, Zuid-Afrika. Hij maakte in de jaren negentig furore met foto’s van arme blanken in Zuid-Afrika die doen denken aan de cajuns in de film Southern Comfort uit 1981. Het is de verwaarloosde en verminkte zelfkant van de maatschappij die voor een maaltijd aangewezen is op stadsduiven en ratten. In 2002 begon hij tekeningen toe te voegen aan de foto’s en meer dieren. Zijn foto’s werden complexer, minder documentaire-achtig en multimediaal met installaties en videos. In 2015 bracht Ballen over de arme blanke bevolking van Zuid-Afrika bijvoorbeeld de film Outland uit die nu ook in het fotomuseum te zien is. Fotograferen voor hem is 99% zien wat goed is en 1% geluk. Hij ziet zichzelf eerder als een schilder dan als fotograaf. Een schilderij kan opgebouwd zijn uit duizend of tienduizend penseelstreken, zjn foto’s kunnen ook tienduizend stappen omvatten. Voor hem is een foto die je makkelijk kunt maken een slechte foto. Zijn foto’s vertellen een verhaal, zonder dat hij zelf het verhaal wil vertellen. Ze zeggen iets over de menselijke conditie, de psyche, hoe de mens met zichzelf omgaat, wat de relatie van de mens tot de natuurlijke wereld, hoe we leven in een wereld van voortdurende chaos en hoe we daar persoonlijk mee omgaan. Hij probeert zijn werk niet in woorden te vatten. Het is puur een visuele taal.
Het verhaal is complex. Als je langs zijn werken loopt, is het alsof je in het brein van een seriemoordenaar zit of dat je zojuist zijn verborgen basement hebt ontdekt. Eerlijk gezegd krijg ik gaandeweg een beetje een misselijk gevoel in mijn maag. Ik weet niet zo goed wat ik ervan moet denken. Op een soort veldbed ligt een opgezette pitbull en een verdieping lager ligt een meisje van ongeveer acht jaar. Het lijkt erop dat de pitbull haar doodgebeten heeft, maar je blijft je bij Roger Ballen steeds afvragen waar je in godsnaam naar aan het kijken bent. In de basement van het fotomuseum staan ligt een dooie kerel op een bank. Plots begint hij te ademen. Achterin draait Outland. Achter een bureau zit een jongere Ballen te tekenen. Een vrouw op een smerig bed, lijkt te willen vluchten. Er is veel te zien in het fotomuseum .
De wereld volgens Roger Ballen
Fotomuseum Den Haag
16 oktober 2021 – 6 maart 2022